Kể từ ngày thành lập từ năm 1991 đến nay, chưa năm nào Jetstar Pacific Airlines (JPA) có lãi. Trong đó, năm 2008, Hãng hàng không giá rẻ này lỗ tới 546 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu âm 121 tỷ đồng. Mặc dù trước đó, vào năm 2005, JPA đã được Bộ Tài chính cơ cấu lại.
Với nhiều tồn tại "do lịch sử để lại" nên tình hình tài chính của JPA vẫn chưa hết khó khăn, vì thế, tại Phiên họp thứ 29 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nhiều đại biểu Quốc hội chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh: "Vì sao không cho JPA phá sản theo đúng Luật Phá sản?".
Theo số liệu của Bộ Tài chính, tại thời điểm cơ cấu lại hoạt động, JPA đã mất khả năng thanh toán và đứng trước nguy cơ phá sản: lỗ luỹ kế 360 tỷ đồng, nợ không có khả năng thanh toán 340 tỷ đồng và làm âm vốn chủ sở hữu 320 tỷ đồng. "Sau gần 15 năm hoạt động, JPA thua lỗ liên tục, lỗ luỹ kế năm sau cao hơn năm trước, vốn chủ sở hữu không những không được bảo toàn mà còn bị mất. Như vậy, căn cứ vào Luật Phá sản, JPA cũng như nhiều tổng công ty hiện nay bắt buộc phải phá sản. Vì sao, Bộ Tài chính không cho JPA phá sản theo đúng Luật Phá sản mà lại cơ cấu lại?", Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ông Lê Quang Bình đặt câu hỏi.
"Với tình hình tài chính như vậy, đúng ra là phải cho JPA phá sản", Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh thừa nhận. Tuy nhiên, theo ông Ninh, việc không thực hiện phá sản với JPA vào năm 2005 là Chính phủ muốn hình thành hãng hàng không giá rẻ, đồng thời tăng mức độ cạnh tranh trong lĩnh vực hàng không.
Vẫn theo ông Ninh, mặc dù chưa năm nào có lãi, nhưng sau gần 15 hoạt động, JPA đã xác lập được thương hiệu trên thị trường, nên khi tiến hành đánh giá lại giá trị toàn bộ tài sản thì Hãng hàng không giá rẻ này được định giá tới 166 triệu USD. "Hãng hàng không Qantas của Australia đã chấp thuận giá trị của JPA và đã quyết định trở thành cổ đông chiến lược bằng việc góp 45 triệu USD để sở hữu 27% cổ phần của JPA. Nếu không tiến hành cơ cấu lại mà tiến hành phá sản theo luật, Nhà nước đã "mất trắng" 166 triệu USD", ông Ninh giải thích.
"Nhưng vấn đề đặt ra là, sau khi cơ cấu lại, JPA tiếp tục làm ăn thua lỗ. Chỉ riêng vụ Hedging xăng dầu (nghiệp vụ phòng ngừa rủi ro xăng dầu) năm 2008, JPA đã bị lỗ tới 31 triệu USD. Vì vậy, vấn đề "xử lý" với Hãng hàng không này vẫn phải được đặt ra", đại biểu Quốc hội tỉnh Yên Bái, ông Nguyễn Văn Tuyết đã đặt vấn đề một cách thẳng thắn.
Theo Bộ trưởng Vũ Văn Ninh, năm 2008, nhiều hãng hàng không thế giới bị thua lỗ do giá xăng dầu tăng quá cao. "Vào cuối quý III/2008, các chuyên gia kinh tế thế giới dự báo giá dầu có thể lên đến 180 USD/thùng thậm chí có thể đạt giá trên 200 USD/thùng sau khi đã đạt đỉnh 140 USD/thùng vào tháng 7/2008. Trước tình hình này, JPA đã thực hiện Hedging. Đây là nghiệp vụ bình thường trong lĩnh vực hàng không, nhưng do không lường trước được giá xăng dầu diễn biến theo chiều hướng ngược lại, nên JPA bị lỗ tới 31 triệu USD", ông Ninh phân tích.
Vẫn theo người đứng đầu Bộ Tài chính, nếu không tính khoản lỗ 31 triệu USD, tình hình tài chính hiện tại của JPA cũng không thực sự khó khăn, thậm chí có thời điểm năm 2009 và 3 tháng đầu năm 2010, JPA kinh doanh có lãi, bởi năm 2008, JPA đã thực hiện cắt giảm 25% chi phí tiền lương nhân công và tiếp tục cắt giảm thêm 50% nữa vào năm 2009 nên đã tiết kiệm được hàng chục triệu USD. "Năm 2010, Bộ Tài chính sẽ chỉ đạo Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (chủ sở hữu vốn nhà nước tại JPA) phối hợp cùng với Qantas nghiên cứu để tiếp tục giảm chi phí tại Hãng hàng không này", ông Ninh cho biết và tiết lộ, Bộ Tài chính đang bàn với Qantas tiếp tục hỗ trợ tài chính đồng thời cơ cấu lại hoạt động của JPA.
Từ chỗ chỉ có 1 chiếc máy bay, hiện JPA đã sở hữu tới 6 chiếc máy bay và chiếm khoảng 20% thị phần hàng không nội địa với 1,9 - 2 triệu lượt hành khách/năm. "Tình hình tài chính của JPA đã được cải thiện đáng kể, triển vọng phát triển đã rõ ràng hơn. Bởi mới đây, Qantas đã cam kết với Chính phủ Việt Nam là tiếp tục hợp tác và đầu tư để JPA vượt qua khó khăn", ông Ninh cho biết.
Trả lời câu hỏi của nhiều đại biểu Quốc hội: "Nếu JPA tiếp tục thua lỗ?", ông Ninh khẳng định sẽ kiến nghị Chính phủ "thanh lý" Hãng hàng không giá rẻ này. "Hiện có nhiều cổ đông sẵn sàng trả giá cao nếu Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước tiến hành thoái vốn nhà nước tại JPA. Bản thân Qantas cũng muốn tăng tỷ lệ cổ phần tại JPA nên việc xử lý Hãng hàng không giá rẻ này nếu tiếp tục thua lỗ cũng không có gì phức tạp", ông Ninh khẳng định.
